BCA vs. Simon Singh

Geregeld staat er een populair (of minder populair) wetenschappelijke boek op mijn leeslijstje. In deze categorie heb ik veel van de boeken geschreven door Simon Singh genoten. Tot mijn verbazing las ik begin 2009 dat deze man een gecompliceerd proces wegens smaad aan zijn broek heeft.


Waar ik van genoot...

De eerste maal dat ik van Simon Singh hoorde was toen de BBC-documentaire “Fermat's Last Theorem” op de Belgische TV te zien was. Zowel van de documentaire als van het boek met de Nederlandse titel “Het laatste raadsel van Fermat” heb ik geweldig genoten. Het boek biedt een inzicht in de geschiedenis van de wiskunde aan de hand van de zoektocht naar het bewijs van deze stelling.
Ook aan zijn twee volgende boeken “Code” en “De oerknal” heb ik veel plezier beleefd. Deze zijn volgens hetzelfde stramien opgebouwd. “Code” beschrijft de geschiedenis van de cryptologie of - zoals de ondertitel van het boek aangeeft – de geschiedenis van de wedloop tussen de makers en de brekers van geheime codes en cijferschrift. “De Oerknal” beschrijft de geschiedenis van de kosmologie rond het thema van de oerknal en de mensen die bij de ontwikkeling hierbij een rol gespeeld hebben. Natuurlijk komen de Rus Alexander Friedman en de Belg Georges Lemaître hier ook uitgebreid ter sprake.

Verder kan ik zijn website aanraden. In mijn ogen een van de schitterendste die er bestaat met een schat aan mogelijkheden en informatie. En je hoeft er heus zijn boeken niet voor gelezen te hebben.


Waarom werd Simon Singh beschuldigd van smaad, een voorgeschiedenis

In 2008 kwam het boek "Trick or Treatment? Alternative Medicine on Trial" uit. Simon Singh schreef dit werk samen met Edzard Ernst, een professor geneeskunde gespecialiseerd in alternatieve en complementaire geneeskunde. Dit boek behandelt o.a. uitgebreid acupunctuur, homeopathie, kruidengeneeskunde en chiropraxie. Het besluit dat het wetenschappelijk bewijs voor de werking van deze alternatieve behandelingen meestal ontbreekt. Homeopathie is volledig inefficiënt. Acupunctuur, chiropraxie en kruidenpreparaten kunnen in bepaalde gevallen beperkt heilzaam zijn. Toch wegen de gevaren van deze behandelingen niet op tegen de mogelijke voordelen. De potentiële risico's zijn besmetting of een onverwachte interactie tussen de ingrediënten bij kruidengeneeskunde, het risico op infectie in het geval van acupunctuur en de mogelijkheid dat chiropractische manipulatie van de nek een beroerte veroorzaakt.

Naar aanleiding van dit boek schreef Simon Singh op 19 april 2008 een commentaar in de Britse kwaliteitskrant "The Guardian". Het was dit artikel dat voor de nodige problemen zorgde.
De originele tekst op de website van "The Guardian"
Mijn vertaling van deze column

Dit artikel was niet naar de zin van BCA ("British Chiropractic Association" - "Britse Chiropractische vereniging"). Zij vonden dat hun reputatie belasterd was en dreigden met een proces wegens smaad.


Eigenaardigheden van het Engelse recht i.v.m. smaad  

Het gaat inderdaad om specifiek recht, enkel geldig in Engeland en Wales en niet in de rest van Groot-Brittannië of het Verenigd Koninkrijk. Drie punten maken dit recht speciaal:


  1. De omgekeerde bewijslast: niet de eisende partij (in dit geval de BCA) moet de smaad aantonen, maar de verdedigende partij moet bewijzen dat haar mening "redelijk" is of dat de vermelde feiten - die aanleiding tot de klacht waren - waar zijn.

  2. Hoewel de rechterlijke bevoegdheid enkel voor Engeland en Wales geldt, bedreigt deze wet al wie in de Engelse taal schrijft, waar ook ter wereld. Immers deze wet geldt voor alles wat er gepubliceerd wordt en kan  gezien worden in Engeland of Wales, al was het maar door één lezer. In deze tijden van het internet betekent dit dus in praktijk alles wat er in het Engels verschijnt.

  3. De ingewikkeldheid en vooral de astronomisch hoge kosten van de procedure. Dit maakt dit alles soms tot een pokerspel, waarbij de rijkste wint. Bovendien is er geen (geldelijke) rechterlijke bijstand voorzien voor wie niet over de nodige middelen beschikt. Het gevolg hiervan is dat veel schrijvers en uitgevers met een minnelijke schikking instemmen, ook al is er niets mis met hun publicatie. 

Combineer deze cocktail met het gemak voor de eisende partij om een procedure te starten en de hoge sommen die als schadeloosstellingen kunnen verkregen worden en we zien dat we hier een bedreiging van de vrije meningsuiting hebben, niet alleen in Groot-Brittannië, maar over heel de wereld. Voorbeelden hiervan zijn gemakkelijk op het internet te vinden, uiteraard meestal in het Engels. Zie bvb. http://www.libelreform.org/the-report?start=6


Smaadtoerisme

Deze wet is dus een ideaal hulpmiddel voor allerlei mensen met genoeg financiële middelen om hun belangen veilig te stellen en maakt van Engeland het paradijs i.v.m. smaadprocessen voor oligarchen, figuren uit de georganiseerde misdaad en rijke zakenmensen. Deze wet kreeg dan ook kritiek vanuit de mensenrechtenraad van de Verenigde Naties. De VN stelt dat de praktische toepassing van deze wet heeft geleid tot ontmoediging van kritische berichtgeving over kwesties van algemeen belang en dat ze de mogelijkheid van geleerden en journalisten om hun werk 'te publiceren ernstig belemmert. (1)(2).

Een mooi voorbeeld dat aantoont dat deze wet de persvrijheid in andere landen, dan het Verenigd Koninkrijk ernstig beperkt, zijn de twee zaken die aangespannen zijn door de Oekraïense miljardair Rinat Akhmetov.

In het eerste geval vervolgde hij de krant Kyiv Post in verband met een artikel gepubliceerd in oktober 2007, getiteld "Ernstige landdiefstal in de gemeenteraad van Kiev", over malafide onroerend goedtransacties en corruptie in Kiev. De krant telt ongeveer 100 abonnees in het Verenigd Koninkrijk. De krant verontschuldigde zich als onderdeel van een geheime schikking buiten de rechtbank in februari 2008 (3).

In het ander geval is de - uitsluitend in het Oekraïens publicerende - internet-nieuwssite Obozrevatl het slachtoffer. Hier gaat het over een serie van vier artikelen over de jeugd van Akhmetov, gepubliceerd in januari en februari van 2007. De site wordt in juni 2008 bij verstek tot een schadeloosstelling van 50 000 £ aan de heer Akhmetov en de kosten veroordeeld (3).

Het effect van deze verdicten op de vrije pers in Oekraïne doet zich raden. En wat te denken over machtige mannen die buitenlandse rechtbanken nodig hebben om hun binnenlandse problemen te regelen? (maar dit geheel terzijde)

De bekendste zaak in deze categorie is waarschijnlijk de vervolging die de "Kaupthing, Investment Bank" uit IJsland tegen een Deens dagblad instelde.


Nefaste invloed op het wetenschappelijk en medisch debat

free debateNiet alleen de zaak tegen Simon Singh, maar ook andere zaken tonen aan dat sommige deze wetgeving ook gebruiken om normaal wetenschappelijk debat, zoals over zin of onzin van een bepaalde medische therapie uit de weg te gaan.  Ik ga me hier echter beperken tot deze zaak.

In een eerste reactie op de dreiging van BCA bood "The Guardian" hen de mogelijk om een antwoord van 500 woorden op het artikel van Singh te publiceren. Hierbuiten werd hen ook de nodige ruimte geboden om de bewizen te presenteren dat hun behandeling tegen darmkrampjes, slaap- en voedingsproblemen, veelvoorkomende oorinfecties, astma en langdurige huilbuien bij kinderen wel degelijk werkt (4). BCA weigerde echter op dit aanbod in te gaan en eiste in de plaats hiervan de persoonlijke excuses van Simon Singh. In de plaats van het wetenschappelijk debat aan te gaan maakte ze er dus een persoonlijke zaak van. Voor velen was dit het signaal dat er geen bewijs was en dat BCA dus niet in staat was dergelijk debat aan te gaan. BCA hoopte waarschijnlijk dat Simon Singh tegen de kosten en de lasten van een lange procedure zou op zien, excuses zou aanbieden en de zaak zou laten rusten.

Simon vond echter dat er niets was om zich voor te verontschuldigen en nam de dappere beslissing de confrontatie aan te gaan. Deze beslissing zou hem twee jaar intensieve arbeid en zo'n 200 000 £ kosten.


Boomerang effect

De beslissing van Simon Singh kreeg de nodige aandacht. Journalisten en wetenschappers uitten hun ongerustheid en zowel de wetgeving als de chiropraxie kwam onder vuur te liggen. De vraag naar bewijzen vanwege BCA i.v.m. de gunstige werking van chiropraxie tegen hoger vermelde kinderkwalen werd luider en luider. Ten slotte kwamen ze op 17 juni 2009, 15 maanden na het artikel van Simon Singh en na enorme druk van de buitenwereld met hun “bewijs”.

Dit bewijs bestond uit een reeks van 29 referenties naar andere studies. Zelfs voor een leek was het onmiddellijk duidelijk dat dit wel een erg mager beestje was. Het oordeel van de wetenschappelijke wereld was dan ook vernietigend (5).

Ondertussen nam de klachtenregen tegen chiropractors toe. Zo waren er successen bij de “Advertising Standards Authority”, die toeziet op de eerlijkheid van reclame. Eén van de conclusies van dit bureau was dat de aanspraak dat chiropraxie darmklachten kan behandelen in strijd is met eerlijke reclame is omdat deze aanspraak niet waarheidsgetrouw en niet wezenlijk is (6). Interessante uitspraak: Simon Singh is in een ingewikkeld proces gewikkeld omdat hij hetzelfde beweert als een officiële overheidsinstantie (7). In paniek doet een andere chiropractische organisatie een rondschrijven naar haar leden om bepaalde folders te vernietigen en hun websites te verwijderen of te herschrijven (8).


De eigenlijke rechtsgang

7 mei 2009: Uitspraak van een eerste hoorzitting. Beslist zou worden wat Simon Singh eigenlijk beweerde en wat hij zou moeten bewijzen. Dit klinkt geweldig Orwelliaans en misschien is het wel zo. Ik kan het echter niet anders omschrijven zonder in details te vervallen. De uitspraak was de slechts mogelijke. Simon zou een jury moeten aantonen dat de BCA opzettelijk bedriegt (voorr meer details hierover in het Nederlands, zie http://www.kwakzalverij.nl/1060/Chiropraxie_opzettelijke_nep). Bovendien besliste de rechter dat beroep tegen deze eerste uitspraak onmogelijk is. Simon heeft echter wel de mogelijkheid om in beroep te gaan tegen de uitspraak dat hij niet in beroep kan gaan. (Sorry, klinkt allemaal bizar maar zo zit het nu eenmaal in elkaar).

De meeste waarnemers denken dat het waarschijnlijk en verstandig is dat Simon nu de handdoek in de ring werpt. Simon beslist echter om door te gaan (hier legt hij waarom).

30 juli 2009: een eerste (schriftelijk) verzoek om in beroep te kunnen gaan, wordt afgewezen. Simon kan dit nog eens mondeling overdoen.

14 oktober: op de mondelinge zitting wordt het beroep toegestaan.

1 april 2010: uitspraak van het eigenlijk beroep. Het eerste vonnis wordt gewijzigd. Simon zal nu enkel nog moeten aantonen dat hij een redelijke mening verkondigde. De BCA zegt de strijd niet op te geven en hoger beroep te overwegen.

15 april: BCA gooit de handdoek in de ring en trekt zijn klacht in.


Gevolgen 

Uit de commotie die rond deze zaak is ontstaan lijkt er in Groot-Brittannië een politieke consensus gegroeid te zijn dat de wetgeving, die dit alles mogelijk maakt, dringend aan wijziging toe is. Laat ons hopen dat de betrokken parlementairen hier zo snel mogelijk werk van maken. Dit zou pas de echte overwinning zijn, niet alleen voor Simon Singh en de mensen die hem steunden, maar ook voor de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van wetenschappelijk debat en de democratie in het algemeen.



Verder lezen...

In het Nederlands komt dit onderwerp het uitgebreidst aan bod op de site van de Nederlandse "Vereniging tegen de Kwakzalverij". Hier vind je o.a. volgende artikels:
Bedotten of behandelen?  Recensie van Trick or Treatment? Alternative Medicine on Trial.
Acupunctuur is placebo  Met een citaat uit dit boek nl. p. 83 aan het eind van hoofdstuk 2, 'The truth about acupuncture', p. 36-88.
Chiropraxie opzettelijke nep? en Simon Singh wint eerste stap in beroep 'Wetenschappelijke controverses beslechten met de methoden van de wetenschap' Beiden over de procesgang van Simon Singh
De roze bril van de chiropractors  Over de discussie tussen Richard Brown (vice-voorzitter van de Britse chiropractors) en Edzard Ernst in het British Medical Journal (BMJ) van 9 juli 2009

Door de aard van het ontwerp vind je de meeste informatie uiteraard terug of Engelstalige sites. Hierop kom ik in de Engelse versie van dit artikel uitgebreid terug. Toch wil ik hier al drie referenties meegeven:


  1. De blog van Jack of Kent (of David Allen Green): een Engelse jurist die deze dag zaak van dag op dag gevolgd heeft en die de gave heeft om deze toch wel ingewikkelde materie in gewone mensentaal te kunnen vertalen. Klik hier om al zijn entries rond deze zaak te bekijken. Zo kun je de gang van zaken vanaf het begin volgen.

  2. Sense About Science volgde de zaak meer vanuit actiegerichte en wetenschappelijk hoek Doe een search op "Simon Singh".  Sommige stukken zijn door hemzelf geschreven.

  3. De actie-site van de "Label Reform Campaign" beschouwt de Britse smaadwetgeving in zijn algemeenheid en geeft met treffende voorbeelden aan welke gevolgen ze heeft. 


Noten

(1) http://www.ifex.org/united_kingdom/2010/01/20/libel_law/

(2) http://www.libelreform.org/the-report?start=3

(3) http://www.libelreform.org/the-report?start=6

(4) http://www.senseaboutscience.org.uk/index.php/site/project/340 Deze link verwijst niet meer naar de juiste plaats, maar de feiten worden hier bevestigd: http://www.barcouncil.org.uk/media/61907/james_hamerton-stove__57_.pdf

(5) http://www.bmj.com/content/339/bmj.b2766

     http://www.dcscience.net/2009/06/18/british-chiropractic-association-produces-its-plethora-of-evidence/

     http://holfordwatch.info/2009/06/18/british-chiropractic-association-bca-demonstrate-what-evidence-based-medicine-isnt/

     http://www.blue-genes.net/2009/07/the-bca-plethora-of-evidence-the-fallon-paper/

(6) http://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2009/jul/29/simon-singh-science-chiropractic-litigation

(7) http://jackofkent.blogspot.com/2009/05/bca-v-singh-what-advertising-standards.html

(8) http://www.quackometer.net/blog/2009/06/chiropractors-told-to-take-down-their.html

    

Tags: